اعتصابات کارگری فرانسه و نقش «عالیجناب سارکوزی»

احمد بخردطبع : در روند اعتصابات ۹ روزه کارگران حمل و نقل و EDF-GDF (الکتریک ، گاز و انرژی) فرانسه ، رویدادهایی نهفته بود که طرح آن علاوه بر کسب تجربیات ، شناخت ما را در مورد بخشی از کارگردانان آن افزایش میدهد و سبب میشود که صداقت ، پیگیری و استواری را در چارچوب پیشبرد خواستها و مطالبات اجتماعی به داوری کشانیم و از طرف دیگر نقش دولتمردان را بررسی نمائیم.

 بویژه به باور من با بقدرت رسیدن «عالیجناب سارکوزی» به ریاست جمهوری فرانسه ، دیگر نمیتوان از دولت مدرن بورژوایی که مفاهیم خاص خود را دارد ، صحبتی بمیان آورد. زیرا بناپارتیستی که در تمام نقش ظاهر میشود و عملن به تقسیم کار اجتماعی اهمیتی نداده و خود را در همه نهادها و برنامه ها و نیز مناقشات درگیر اجتماعی نفوذ میدهد ، قانون جامعه را بیش از پیش خدشه دار نموده و به مسخ میکشاند. زیرا وی به قانون دولت مدرن بورژوائی نیازی ندارد. قانون ، قانون «عالیجناب» است و از همین روست که در فقدان نظم مدرن یادشده ، سیستم توطئه و پلیسی حاکم میشود. درست مانند دوره ی حاکمیت محمدرضا شاه پهلوی که شخصن با تمام ادارات و وزارت خانه ها ارتباط داشت و بدلیل ترس و زبونی در رابطه با استمرار جهت اقتدار سلطنت ، ایده و نظرات شخصی خود را در همه نهادهای دولتی و خصوصی حقنه می نمود و به مرحله اجرا میگذاشت. البته تمامی دیکتاتورهای از متد و حربه یاد شده همواره بهره می جویند. بویژه «ماکس وبر» در کتاب خود بنام «اقتصاد و جامعه» بروشنی از چنین اعمالی پرده برمیدارد و علل اساسی آنرا بعنوان سیستم دیکتاتوری برمیشمارد.
   در چنین بستری «عالیجناب» ما با فرهنگ نظام پادشاهی شرقی ، دیکتاتوری را انکشاف میدهد.
از این رو قابل به تذکر است و باید بدان تأکید نمود که فقط نیروهایی که در چارچوب سیستم فکری فوق بررسی میشوند ، به قوانین موجود اهمیتی نداده و لذا در رابطه با پیشبرد هر برنامه و یا اصلاحات اجتماعی ، به سیاست تفرقه و توطئه روی میآورند. او با توسل به روش های غیر مشروع توانست افکار خود را حتا قبل از رسیدن به ریاست جمهوری به «برنارد تیبو» (Bernard Thibault) دبیر اول سندیکای «س.ژ.ت» (c.j.t.) نزدیک سازد و در یک کلام تا حدودی وی را به تصرف آورد.
   سارکوزی مرد بحث و دیالوگ نیست ، ولی با ابزارهای دیگری موفق میشود که اهداف را به نفع خویش در خدمت گیرد. و این خصلت بارز همه دیکتاتورهاست.
   «برنارد تیبو» یکی از رهبران اعتصابات کارگران راه آهن فرانسه در سال ۱۹۹۵ بود. وی با نقش پیگیرانه ای که در اعتصاب طولانی فوق ایفا نمود ، دولت وقت «آلن ژوپه» را تضعیف ساخت و در همان اوان جوانی موفقیت و شخصیت ارزنده ای در جامعه بدست آورد و با محبوبیت نزد کارگران ، سریعن بعنوان دبیر اول سندیکای «س.ژ.ت.» انتخاب گردید. وی در این مدت چندین اعتصاب کوتاه مدت را رهبری نمود.
   آغاز اعتصابات کارگری حمل و نقل و EDF-GDF (الکتریک ، گاز و انرژی) ، همانند سال ۱۹۹۵ ولی اینبار وی را نه در نقش کارگر اعتصابی ، بلکه در مقام دبیر اول سندیکا به میدان راند. ولی وی در مسیر مبارزات اعتصابی به سازشهایی روی میآورد که موجب تضاد در بخشی از جنبش کارگری میشود. از این روست که جنبش اعتصابی با آگاهی ، رهبری را به شیوه ی دیگری بدست میگیرد و تا حدود زیادی در مقابل سازش می ایستد. در چنین راستایی اگر بخواهیم سیر و دلایل آنرا تعقیب نمائیم به «عالیجناب سارکوزی» خواهیم رسید. لذا به تفسیر حادثات میپردازیم.
   در سال ۲۰۰۴ ، زمانیکه نیکلا سارکوزی  وزیر اقتصاد و امور مالی بود، تصمیم میگیرد EDF-GDF را در چشم انداز برنامه های خود ، خصوصی سازد. او با این عمل وارد سه مسئله حساس میشود که میتواند موجب طغیان و اعتراض گسترده ای در سطح کشور گردد ، که عبارتند از انرژی ، برنامه هسته ای و موقعیت کارگران و کارمندان این شرکت بزرگ. او در تحقیقات خود به ضعف هایی در چارچوب صندوق مالی سندیکای س.ژ.ت از طرف برنارد تیبو میرسد و همین مسئله باعث میشود که برای تحقق برنامه های خود ، از ابزارهای غیر مشروع یاری جوید.
   سارکوزی موفق میشود در این زمینه با «فردریک آمبرشت» (Frédéric Imbrecht) ، مسئول معادن و انرژی سندیکای س.ژ.ت در EDF-GDF ، تماس بگیرد و او را بخود نزدیک سازد. او در این آزمایش و رویارویی به این نکته میرسد که با تمام رشته هایی که س.ژ.ت را به حزب کمونیست متصل میسازد ، میتوان از راههایی بهره جست و نظریه خود را به سندیکا تحمیل نمود.
   پس از اعلام خصوصی سازی EDF-GDF ، سندیکای س.ژ.ت وارد آکسیون اعتراضی میگردد. سارکوزی به مسئول اول سندیکا پیامی میدهد که در صورت بالا گرفتن اعتراضات ، میتواند پخش و توزیع غیر مجاز پول را از صندوق اجتماعی به کمیته هایی خاص و شرکت های کوچک تجاری علنی نماید و از همه مسائل پرده بردارد ، که در این مسیر مسئولیت مستقیم آن بعهده «برنارد تیبو» و نیز «فردریک آمبرشت» خواهد بود. بنابراین تیبو و آمبرشت مشترکن در سرنوشت بد و تهدیدآمیزی قرار میگیرند و سارکوزی مانور خود را توسعه می بخشد. وی بدین ترتیب موفق میشود که شرکت یاد شده را خصوصی سازد و سرمایه دولت را به حداقل ممکن پائین آورد.
   در چنین رابطه ای تیبو و آمبرشت بطور غیر مشروع با سارکوزی به سازش میرسند. سازش مذکور بمثابه پشت نمودن به منافع اجتماعی کارگران  و کارمندان شرکت مذکور میگردد و بر عکس سارکوزی را در وضعیت و موضع برتری قرار میدهد. او در تبلیغات انتخاباتی برای ریاست جمهوری همواره و سرمست از این پیروزی صحبت می نمود و بعنوان مردی پراگماتیک و با اراده بدان افتخار میکرد.
   زمانیکه به ریاست جمهوری میرسد ، در مورد رفرم بازنشستگی کارکنان حمل و نقل و EDF-GDF بدون پیشبرد دیالوگ و بحث همه جانبه با شاغلین این بخش اجتماعی ، لایحه ای را آماده میسازد که مطابق با آن سابقه سی و هفت سال و نیم به چهل سال افزایش مییابد. لذا اعتراضات و اعتصابات بر ضد تصمیمات یاد شده آغاز میگردد. ولی سارکوزی سناریوی موفقیت خویش را در سال ۲۰۰۴ علیه سندیکای س.ژ.ت از یاد نبرده است. بنابراین قبل از طرح تصمیمات مورد نظر ، دو بار با «برنارد تیبو» مسئول اول سندیکای س.ژ.ت دیدار میکند. یکبار در ۲۹ اوت (آگوست) در کاخ الیزه و بار دیگر در ۱۶ سپتامبر در پارک ورسای.
   رئیس جمهور جدید و دبیر کل سندیکا نسبت به مسائل درگیر ، با یکدیگر به بحث و داوری مینشینند. «برنارد تیبو» بخوبی آگاه است که سارکوزی در مورد ضعف وی در صندوق مالی انصراف نخواهد ورزید و نیز سارکوزی سعی دارد که از آن کمال استفاده را بنماید و در مورد دو برنامه مهم یکی کنترات کار که بویژه از اراده و تمایلات سندیکای کارفرمایان بنام «مدف» (MEDEF) برمیخیزد و نیز دومی ، در رابطه با رژیم بازنشستگی و صعود آن تا به چهل سال ، رهبر سندیکای س.ژ.ت را قانع سازد تا به یک موضع معقولانه مورد نیاز وی بپیوندد و اینگونه «عالیجناب سارکوزی» در چارچوب اصلاحات مطروحه ، پیروزمند بیرون آید.
   فرصت طلبی «عالیجناب» بدان حد میرسد که در زمان نخست وزیری «دومینیک دو ویلپن» برای لایحه ی اصلاحی C.P.E. ، یعنی نخستین کنترات کاری یا استخدامی ، مخالفت خود را در آنزمان به دلیل اینکه جنبش عظیمی علیه C.P.E. تمام فرانسه را فرا میگیرد ، ابراز داشته بود. زیرا میبایست از این مسئله بعنوان ترفندی از تبلیغات انتخاباتی به نفع خویش بهره برداری می نمود. ولی اکنون که بر خر مراد سوار شده است ، قصد دارد بار دیگر با رنگ آمیزی های نوین به نفع سندیکای کارفرمایان «مدف» به صحنه آورد. او واقف است که برای اینکار ابتدا باید مسئولین مستقیم  سندیکاها را به هر شکلی ، حتا با سیاست تزویر و نیز ماکیاولیستی به خود جذب نماید تا از شورش و طغیان جلوگیری بعمل آید.
   از چهارشنبه ۱۴ نوامبر اعتصابات وسائل حمل و نقل فرانسه و اداره الکتریک ، گاز و انرژی یعنی EDF-GDF آغاز میگردد. برنارد تیبو از روز اول اعلام میدارد که در مورد همه ی اختلافات و مناقشات موجود ، نمایندگان سندیکا با دولت وارد مذاکره خواهند گردید. ولی او با طرح این مسائل وارد ریسک عمده و حساب شده ای میشود ، زیرا بخوبی واقف است که در سندیکای س.ژ.ت. و بویژه در سندیکاهای دیگری همانند SUD (سود) که از رادیکالیسم مبارزاتی برخوردارند ، نسبت به برنارد تیبو مظنون اند و دقیقن به همین علت است که در شرایط حساس، تصمیم نهایی را از اراده برنارد تیبو خارج میسازند. ما در پائین به گوشه ای از عملکردها و تصمیمات این نیروها اشاره خواهیم کرد.
   برنارد تیبو قصد دارد که بخشی از اعتصاب کنندگان را در رابطه با دفاع از منافع شان در برابر دولت قانع سازد و دولت سارکوزی نیز با موافقت خود ، به کمک برنارد بشتابد و بدین شکل اعتصاب را تضعیف سازد. مسائل مورد مناقشه بدین ترتیب است : سابقه چهل سال بازنشستگی آرایش داده شود و تا قبل از اینکه رفرم یاد شده به تصویب برسد ، تمام کسانی که قصد دارند در این بخش ها بازنشسته شوند ، از قانون چهل سال مبرا گردند و نیز ارزش پرداخت بازنشستگی فقط در رابطه با افزایش دستمزد و حقوق بررسی نگردد ، بلکه با سیر صعودی تورم و مبتنی بر مناسبات اقتصادی در نظر گرفته شود. بدین ترتیب و با پذیرش آن از طرف دولت «فییون» ، استراتژی سی و هفت سال و نیم حذف گردد و لایحه ی چهل سال ، مهر خود را بکوباند. این را منشی کاخ الیزه بنام «کلود ژه آن» (Claude Gueant) اینگونه تفسیر مینماید: «تیبو بدین ترتیب سعی دارد راه حلی جهت خروج از بحران ارائه دهد».
   ولی از داخل سندیکای س.ژ.ت. ، سندیکای SUD که در واقعیت امر از منشعبین و مبارزان رادیکال بخش های متفاوت در فرانسه میباشند و نیروی قابل توجه ای چه از نظر کیفی و چه از دیدگاه کمی را تشکیل میدهند ، خواهان مبارزه تا به آخر و عقب نشینی کامل دولت «فییون» و نیز حاکمیت سارکوزی از اصلاحات مورد نظر هستند. از چنین زاویه ایست که مواظب تاکتیک ها و اعلام مواضع از طرف دبیر کل سندیکای س.ژ.ت. ، یعنی برنارد تیبو میباشند. حتا مسئول حمل ونقل سندیکای س.ژ.ت. بنام «دیدیه لورست» (Didier Le Reste) از منافع کامل و بدون قید و شرط ، دفاع میکند.
   سندیکای SUD (سود) همه جا حضور دارد ، در RATP ، در SNCF در تمام ایستگاههای قطار فرانسه ، فرودگاه های کشور ، در EDF-GDF . در واقعیت امر سندیکای SUD است که همه جا را رهبری میکند و اکثریت س.ژ.ت. با وی موافق است. مبارزه ادامه دارد. اعتصاب وتظاهرات بموازات یکدیگر پیش میروند و هزاران هزار از کارگران ، زحمتکشان و نیز بیکاران را در خود می گنجاند. ولی زمانیکه برنارد تیبو دبیر کل سندیکای س.ژ.ت. در صف اول تظاهرات قرار میگیرد ، بر علیه او شعار میدهند و سوت میکشند. مضمون شعارها بدین ترتیب است: «تیبو سازشکار است و خود را فروخته است» یا «تو نیستی که رهبری میکنی ، بلکه ما هستیم که اعتصاب را هدایت مینمائیم».
   در فردای تظاهرات ، کارگران س.ژ.ت. در بخش RATP خشمناک از سازش برنارد تیبو ، کارت سندیکائی خود را به نشانه اعتراض در هوا میگیرند و تهدید میکنند که اگر سازشی صورت پذیرد، تیبو از رأس سندیکا بزیر افکنده میشود. در همان زمان ، برنارد تیبو اعلام میدارد که سندیکای س.ژ.ت. در مورد قانون اساسی اروپا ، مواضعی اتخاذ نخواهد کرد. چنین بینشی بوسیله اکثریت قابل توجه ای از اعضا مردود شمرده میشود و تیبو در اقلیت میماند. در چنین مسیری «دیدیه لورست» رهبر حمل ونقل کشوری ، یکی از مخالفین نظریه تیبو بود.
   از بخش دیگر دولت اعلام میدارد که مذاکره ای با سندیکا های اعتصابی نخواهد کرد. سارکوزی به نخست وزیر خود «فییون» گوشزد مینماید که هرگونه عقب نشینی ، اصلاحات را از جانب ما به خطر می اندازد ، لذا باید با قاطعیت در مقابل اعتصاب کنندگان بایستیم. فییون اعلام میدارد که در مورد بازنشستگی مذاکره ای صورت نخواهد پذیرفت. بنابراین دولت مانوور و تهاجمی را علیه اعتصابیون سازماندهی میکند. سندیکای CFDT از قبل با دولتمردان توافق نموده بود و خواهان قطع اعتصاب و از سرگیری فعالیت ها گشته بود. البته تعجبی ندارد ، زیرا سندیکای یاد شده در اغلب اعتصابات و بویژه در مراحل حساس با قدرتمندان از در سازش بیرون میآید. به همین دلیل فییون مطرح مینماید که در اشکال اصلاحات تدوین شده ، فقط با CFDT به بحث می نشیند. ولی در چنین جهتی دولت با تضادی عمیق روبرو میشود. زیرا با نفی مذاکره با همه سندیکاها به جز CFDT ، موقعیت برنارد تیبو را به خطر می افکند. از این رو اعلام میدارد که با همه ی سندیکا ها به مذاکره خواهد نشست، در صورتیکه اعتصاب قطع شود و همه به کار و فعالیت بازگردند.
برنارد تیبو آنرا میپذیرد. رادیو و تلویزیون اعلام میدارند که از فردا اعتصاب خاتمه مییابد و اکثریت قریب به اتفاق ، فعالیت خود را آغاز خواهند کرد. رئیس SNCF فرانسه اعلام میدارد که موافقین باعتصاب ، اقلیت نا چیزی هستند ، چرا که اکثریت قابل توجه ای برای مذاکره با دولت ، اعتصاب را قطع مینمایند. ولی فردای آنروز اعتصاب حتا بصورت شدیدتری ادامه داشت. دولت متوجه واقعیت میشود. او پی میبرد که برنارد تیبو قادر نیست نقش خود را بعنوان دبیر کل سندیکای س.ژ.ت. که یکی از بزرگترین سندیکای کشور است ، ایفا نماید. مبارزه کارگران و زحمتکشان حمل و نقل فرانسه تداوم مییابد. آنان در تظاهرات چند روز قبل با فریادهای خود به برنارد تیبو گفته بودند که «تو هدایت نمیکنی ، ما هستیم که رهبری مینمائیم و اعتصاب و مبارزه را تداوم می بخشیم». شعار جنبه عملی مییابد و اثبات میشود که دبیر کل سندیکای س.ژ.ت. عروسکی بیش نیست. آنها برخلاف برنارد تیبو و سندیکایCFDT اعلام میدارند که ما مذاکره با دولت را در دل اعتصاب پیش میبریم و مبارزه را بخاطر آن قطع نمیکنیم. آنها حتا از روز اول اعتصاب یعنی ۱۴ نوامبر اعلام کرده بودند که مقاومت و مبارزه ما فقط در چارچوب رفرم بازنشستگی صورت نمی پذیرد ، بلکه در زمینه سرویسهای عمومی ، نحوه پیشبرد کار و نیز تسهیلات استخدامی برای بیکاران ، اضافه کاری و افزایش قدرت خرید را نیز در بر خواهند گرفت.
   در چنین راستایی دولتمردان به نیروی جدیدی پی میبرند که پتانسیل قابل توجه ای در سراسر کشور دارد و قادر است اکثریت پایه سندیکاهای دیگر را با خود همساز و هم رأی کند و آن سندیکای SUD است.
   در کاخ ریاست جمهوری الیزه «ریموند سوبی» (Raymond Soubie)، مشاور سارکوزی ، بهتر از هر کسی به وضعیت موجود آگاهی مییابد و اعلام میدارد: «در جائیکه شور مبارزات بوسیله چپ رهبری میشود ، سندیکای س.ژ.ت. (منظور س.ژ.ت. برنارد تیبو است ـ احمد) قادر نخواهد بود عمل معقولانه ای انجام دهد». او دشمن اصلی را سندیکای SUD مینامد ونه س.ژ.ت.
در چنین راستایی مطابق با نظرخواهی ، مردم فرانسه ابراز میدارند که چرا دولت در حال اعتصاب مذاکره نمیکند ، زیرا در غیر اینصورت اعتصاب طولانی تر خواهد گشت. روز یکشنبه ۱۸ نوامبر وزیر حمل و نقل «زاویه برتراند» (Xavier Bertrand) به دبیر اول سندیکای CFDT بنام «فرانسوآ شره ک» تلفنی تماس میگیرد و اعلام میکند که از روز چهارشنبه ۲۱ نوامبر با سندیکاها مذاکره خواهیم کرد. فرانسوآ شره ک در مصاحبه خود با رادیو RTL میگوید که من جواب میدهم اگر همه موافق مذاکره هستند ، بهتر است که از فردا یعنی دوشنبه ۱۹ نوامبر مذاکره را آغاز نمائیم. ولی جواب قانع کننده ای از وزیر مربوطه نمی گیرد و در مصاحبه ی خود اضافه مینماید که «یک شکل خاصی از همکاری بین دولت و سندیکای س.ژ.ت. بچشم میخورد. هدف آنان نشان دادن قدرت برای هر دو بخش است». او حقیقت را عنوان ساخته بود. زیرا دولت برای تضعیف سندیکای SUD و همه ی پایه های سندیکاهای دیگر ، قصد دارد ، نیروی س.ژ.ت. برهبری تیبو را برجسته جلوه دهد تا اینگونه نظریه وی ، یعنی اختتام اعتصاب و آغاز مذاکره عملی گردد. دولت میخواهد برنارد تیبو را نجات دهد و او را قهرمان پیشبرد مذاکرات بنامد.
   در داخل سندیکای س.ژ.ت. بوی سازش به مشام میرسد. «ماریز دوما» (Maryse Dumas) زبان آرامی را با دولت فییون در پیش میگیرد و به روزنامه «لو پاریزین» (Le Parisien) در تاریخ دوشنبه ۱۹ نوامبر اعلام میکند که مذاکره با دولت ، گام مثبتی است که به پیش می نهیم و پیامی به تمامی رفقای اعتصابی میدهد و میگوید که دیگر اعتصاب برد چندانی نخواهد داشت. دیدیه لورست نیز اعلام میدارد که توافقاتی در بسیاری از زمینه ها صورت پذیرفته است. اعتصاب تا روز پنجشنبه ۲۲ نوامبر ادامه داشت ، در صورتیکه مذاکره عملن از روز دوشنبه آغاز گشته بود و بیش از همه سندیکای «سود»(SUD) نقش موثر و قابل توجه ای داشت.
   ولی تا تصمیمات نهایی و مذاکرات جاری ، هیچ چیز نمیتواند مشخص باشد. آتش زیر خاکستر است. اگر دولت عقب نشینی ننماید ، اعتصابات از سر گرفته میشوند. قابل به تذکر است که حزب سوسیالیست بدلیل بحران داخلی ، تقریبن در اعتصابات ۹ روزه فرانسه ، غائب بود.
                                            
     توضیح: تمام عبارات داخل گیومه از مجله زیر است
                                                 Marianne codif:۱۲۸۱۱ No:۵۵